Ana Sayfa
Erganimadeni Vilayetinin Maden adıyla Elazığ'a Bağlanması
 



1927 yılına kadar Vilayet statüsünde bulunan Ergani Madeni, -Ergani, Ergene, Ergene Madeni- 30 Mayıs 1926 tarih ve 877 sayılı kanun ile Vilayet merkezi kaza olarak Elazığ Vilayetine bağlanırken, Ergani Madeni'ne bağlı kazalar ise civar illere taksim edilmiştir.

Ocak 2008'de TBMM'ye yaptığımız bilgi başvurusu sonucu, tarafımıza gönderilen Teşkilat-ı Mülkiye Kanunu'nun ilgili maddelerini ve bu kanun görüşmeleri esnasında kaydedilen konuşma metinlerinden bazı bölümleri yorumlamadan sizlerle paylaşıyoruz.



Devre :II Cilt:25 İçtima Senesi: III
T. B. M. M. Zabit Ceridesi
109 ncu İçtima, 29 . 5 . 1926 Cumartesi

Teşkilatı Mülkiye Hakkında Başvekaletten Gelen (1/955) Numaralı Kanun Layihası ve Dahiliye ve Muvazene Maliye Encümenleri Mazbataları

Türkiye Cumhuriyeti
Başvekâlet 13 Mayıs 1926
Kalemi Mahsus Müdüriyeti
Adet : 6/2041

Büyük Millet Meclisi Riyasetine Teşkilâtı mülkiye hakkında Dahiliye Vekâletince tanzim edilen ve İcra Vekilleri Heyetinin 6 Mayıs 1926 tarihli içtimaında tezekkür ve Meclisi Âliye arzı tasvip olunan kanun lâyihasiyle esbabı mucibe mazbatasının musaddak sureti ve merbutatı takdim olunmuştur.

Muktezasının ifasına ve neticesinin işarına müsaade Duyurulmasını rica eylerim efendim.
Başvekil İsmet



Taksimatı Mülkiye Tetkikatının Netayici Hakkında Umumî Rapor

Meselede ilmen ve tecrübeten salâhiyettar olan hakikî idareciler bugün vilâyet unvanı altında sıralanmış olan büyük cüz'ü idarilerimizi birer birer tetkik ve mütalaa ettikleri vakit unvanı mezkûrun mucibatını cami olmayan vilâyetlerin çokça mevcut olduğunu görürler.

Bu kısım vilâyetlerin ne sebep ve suretle teşkil edilmiş olduğu malum olmakla beraber o cihet bahsin haricinde addedilerek burada zikrinden sarfınazar edilmiştir. Çünkü mevzumuz o gibi vilâyetlerin ipkasındaki fevait ve mehazirin tetkik ve teşrihiyle her biri hakkında ihtiyacı hal ve zamana göre bir karar vermekten ibarettir. Ve işbu kararlarda millet ve memleketin menafii umumiyesi esas ittihaz olunmuştur.

Her vilâyet hakkındaki karar evvelâ münferiden köylerin, badehu heyeti müterekkibelerine göre nahiye ve kazaların ve nihayet şekil ve vaziyeti umumiyeleri itibariyle de vilâyetlerin tahkiki ahval ve evsafı suretiyle tespit edilmiştir.

Tetkikat bidayeten on beş mıntıka üzerine mahallerinden vilâyet heyetlerince icra kılındıktan sonra derece-i saniyede Dahiliye, Nafıa, Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye, Müdafaai Milliye Vekaletleriyle Erkânı Harbiye i Umumiye Riyasetinin mümessillerinden mürekkep sekiz azalı bir Heyeti Merkeziyenlin tefahhusat ve tamikatından geçirilmiştir.

Tetkikat ve tahkikatın nevakıstan minelvücuh ârî olduğu iddia olunamaz. Şu var ki hakayıka Vusul için her türlü vesaite müracaat edilmiş ve müsaadei zaman ve imkâna göre son derecede çalışılmıştır. Tetkikatta aranılan hususat gayet vâsi ve şümullüdür.

1. Vilâyetlerden :
A ) İpka ve ilga edilmesi lâzım gelecek olanların tefriki,
B ) İlgasına lüzum görülenlerin heyeti umumiyesiyle yanındaki bir vilâyete ilhakı mı yahut, civarındaki diğer vilâyetler arasında taksimi mi lâzım geleceğinin tayini.

2. Kazaların :
A ) Merkezleri nevahi ve kurasına nazaran merkezi vaziyetten olup olmadığının tetkiki.
B ) Tebdili merakizi lâzım gelenlerinin tefrikiyle, yeni merkezlerinin nerede tesisi muvafık olacağının taharri ve tayini.
C ) Mülhak bulundukları vilâyetlerle münasebet ve alâkalarının tetkikiyle tashihen tebdili merbutiyetleri icap edenlerin tespiti.
D ) Haline göre nahiye derecesine tenzili veyahut merkezine mülhak köylerinin etrafındaki cüz'ü idarilere taksimi suretiyle ilgası iktiza edenleri varsa bunların da tespitiyle nahiyelerinin takımıyla diğer bir kaza veya vilâyet merkezine raptı mı veyahut mücavir bulunduğu cüz'ü idariler arasında tevzii mi lâzım geleceğinin tayini.

3. Nahiyelerde :
A ) Kaza derecesine terfii iktiza edenlerin tayini.
B ) Yekdiğeriyle tevhidi icap edenleri varsa bunların tefriki.
C ) İlgası lâzım gelenlerinin tespiti.
D ) Kazalarına sureti inkısamlarının tetkikiyle neticesine göre tashihat icrası.
E ) Yeniden nahiye teşkili lâzım gelen mahallerde bu nahiyelere raptı icap eden kuranın tayini.

4. Köylerin :
A ) Nahiyelere sureti inkısamının tietkikiyle tebdili merbutiyeti icap edenleri varsa lâzım gelen tashihatın İcrası.
B ) Nakil ve tevhidi icap edenleri varsa hangisinin diğerine ilhak ve ilâvesi muvafık olacağının tetkik ve tespîti.

...

Velhasıl Vilayeterin Kaza olması esnasında incelenen kriterler;

1. Muvazene umumiyeye ait varidatın masarifi mahalliyesine tekabül edememesi,
2. İdarei hususiyesinin kudretsizliği,
3. Nüfusunun azlığı,
4. Sahasının darlığı,
5. Büyük ve kudretli cüz'ü idariler arasında sıkışmış olması,
6. Başlı başına ümran ve terekkiye kabiliyetten mahrum olması,
7. Arazisinin teşkilâtı tahliyesi cihetinden müstaksilen temini emri idaresi kabil olamaması,
8. Cebrî ve gayrı tabiî olan hudutların hududu febiîyeye ircaı şurasında müstakihen ipkasına imkân bulunamaması,
9. İktisadî, askerî... bazı esbabı saire.

İşbu esbabın herhangi bir cüz'ü idaride müçtemian mevcudiyetine tesadüf olunamaz. Aynı zamanda hiçbiri bir ilgaya münferiden sebep olamaz. Bir vilâyetin, bir kazanın ilgası için esbabı mezkûreden bir kaçının aynı zamanda mevcudiyeti aranılır. Meselâ, umumî ve hususî varidatın, nüfusun, sahanın azlığı ve darlığı bir cüz'ü idarinin ilgasına kâfi addolunmuştur. Mamafih neticede ilgasına lüzum gösterilen vilâyetlerden her birinin esbabı ilgası merbut cetvelde arz ve izah olunmuştur.

...

Teşkilâtı Mülkiye Kanunu Lâyihası

Birinci Madde - İsimleri merbut (1) numaralı cetvelde muharrer onbir vilâyet kazaya ve (2) numaralı cetvelde muharrer yirmiyedi kaza nahiyeye tahvil ve (3) numaralı cetvelde muharrer altmış nahiye ilga olunmuştur.

6 Mayıs 1926
Başvekil
İsmet

İkinci Madde - İsimleri merbut (4) numaralı cetvelde muharrer onsekiz kaza yeniden teşkil edilmiştir.
Üçüncü Madde - (5) numaralı cetvelde muharrer (17) kaza hizalarında gösterilen vilâyetlere raptedilmiştir.
Dördüncü Madde - İlga, tadilât ve teşkilât sebebiyle iktiza eden tahvil ve irtibatların icrasına Dahiliye Vekili mezundur.
Beşinci Madde - Sekizinci madde ahkâmı mahfuz kalmak üzere teşküât ve tadilât dolayısiyle vuku bulacak tasarrufat karşılık adledilerek yeniden yüz nahiye teşkiline Dahiliye Vekili mezundur.
Altıncı Madde - 1926 Dahiliye Vekâleti kadrosunda yeni teşkilât dolayısiyle kaymakamlar miktarına iki ve nahiye müdürleri miktarına 67 ilâve olunmuştur. İşbu kaymakam ve nahiye müdürlerinin sınıflarının tayini Dahiliye Vekâletine aittir.
Yedinci Madde - 1926 kadrosuna nazaran fazla teşkil edilecek iki kazada kadrolarının münhalat tasarrufatım karşılık ittihaz ederek dairei aideleri diğer kazalara mümasil olmak şartıyle icap eden teşkilâtı saireyi icra edebilirler.
Sekizinci Madde - İlga edilen vilâyetlerdeki memurin ve müstahdemin ilk münhalâta tayin edilmek üzere vekâleti aidelerince kadro nazarı dikkate alınmayarak icap eden yerlerde maaşlariyle istihdam olunurlar.
Dokuzuncu Madde - Bu Kanun neşri tarihinden muteberdir.
Onuncu Madde - Bu Kanunun icrasına İcra Vekilleri memurdur.

(1) Numaralı Cetvel
Kaza Haline Kaydolunan Vilâyetler

Üsküdar Vilâyeti
Beyoğlu Vilâyeti
Çatalca Vilâyeti
Gelibolu Vilâyeti
Genç Vilâyeti
Ergani Vilâyeti (Bkn. Vilayet adı analizi )
Ardahan Vilâyeti
Siverek Vilâyetti
Kozan Vilâyeti
Muş Vilâyeti
Dersim Vilâyeti

....

Ergani (Ergani Madeni) Vilayeti'nin Kaza Haline Dönüştürülme Gerekçesi

Bu Vilâyet Diyarbekir, Elâziz vilâyetleri arasında sıkışmış küçük bir sahada müteşekkül ve nüfusu 80.000 küsurdur. Gerek mesahai sathiyesine ve gerekse nüfusla malî ve mahallî varidatına nazaran vilâyet evsafını bir veçhile haiz olmamasına mebni İlgası muvafık görülmüş ve cetvelde muharrer suretle civar vilâyetlere taksim olunmuştur.

...

Bu husustaki başvurumuzu karşılıksız bırakmayan TBMM'nin ilgili çalışanlarına teşekkür ederim. Saygılarımla...

K.E.O.



Kaynak
877 Sayılı Kanun Hakkındaki Genel Kurul Tutanakları
 




Araştırma Kategorileri
Twitter - @bizmadenliyiz
Son Eklenen Fotoğraf
Ziyaretçi İstatistiği

Aktif  Online Ziyaretçi : 2

Toplam Ziyaretçi Sayısı : 3265845

İlk Yayın Tarihi :   06.12.2006