Ana Sayfa
Maden Belediyesi
Osmanlı Devleti'nde belediyelerin görevlerini, mülki ve adli işlere bakan Kadılar ile Ihtisab Ağaları yerine getirirdi. Bunlar, esnaftan ihtisab resmi adı altında vergi alırlardı. 1826 tarihli Ihtisab Ağalığı Nizamnamesi'ne göre Ihtisab Ağası, tartı ve ölçülerde hile yapan esnafı gerektiğinde falaka yada hasiple cezalandırırdı. 13 Haziran 1854'te Fransa'daki yerel yönetim sistemi örnek alınarak Ihtisab Nezareti kaldırılarak, Şehremaneti (Belediye) örgütü oluşturuldu ve Meclis-i Vâlâ-yı Ahkâm-ı Adliye tarafından yeni bir nizamname hazırlandı. Şehremanetinin başı olan Şehremini (Belediye Başkanı) Bâbıâli tarafından atanırdı. 

Görevleri de Ihtisab Nazırınınkiyle hemen hemen aynıydı. Şehremininin yanı sıra, gene Bâbıâli tarafından seçilen bir şehremenati meclisi vardı; meclis, esnaf ve ileri gelen memurlardan oluşurdu. Bu dönemde belediyecilik, bir yerel yönetim olmaktan çok, bayındırlık ve kentsel hizmetlere yönelik bir kurumlaşmaydı. Ilk zamanlar çok az sayıdaki yerleşim merkezlerinde belediye teşkilatları kurulabilmiştir. 



Bölgesinde ilk olma özelliği taşıyan Maden Belediyesi (1854), ilçede sosyal ve ekonomik yaşamın ne denli canlı olduğunun bir göstergesidir. Civar kentlerdeki belediye teşkilatlarının kuruluş tarihlerine bakacak olursak Elazığ'da 1870'de, Diyarbakır'da 1880'de kurulmuştur. Birçok yazılı kaynakta Maden'in ekonomik, sosyal ve kültürel anlamda Ergani Bakır Işletmesi ile özdeşleştiği ve canlılığını bu fabrika ile kazandığı belirtilmektedir. Ancak kentsel yönetimin, Elazığ, Diyarbakır v.b. büyük kentlerde oluşturulmadan yaklaşık çeyrek asır önce Maden'de oluşturulması ve bu teşkilatın 1800'lerde kurum hekimi, mühendis ve muhasebeci gibi meslek gruplarını bünyesinde barındırması, Maden'in ne denli büyük bir yapıya sahip olduğunun açık bir göstergesidir.

  
Fotoğraflar: Maden Belediyesi'nin Cumhuriyetin ilk yıllarında kullandığı diğer binalar.

Ilerleyen yıllarda belediyecilik teşkilatı geliştirilmiş, görev ve sorumluluk alanları yerel yönetim yapısına uygun hale getirilmiştir. Ergani Bakır Işletmesinin açılmasıyla birlikte ilçede artan ekonomik canlılık sonucu Maden Belediyesi'nde de eşdeğer gelişmeler yaşanmış, belediye bugün ki yerine taşınmış, su depoları, kanalizasyon sistemi v.b. yapılar oluşturulmuştur.1950'ye kadar atama usulü ile görev yapan Beldiye Başkanları, 1950'den sonra halk tarafından seçilmeye başlamıştır.

1974'ten sonra ilk kez 2006'da onarım gören binanın dış cephesi de boyanarak modernleştirilmiştir. Aşağıdaki listede, 1950'ye kadar Maden'de görev yapan Belediye Başkanlarının isimleri yer almaktadır. O yıllarda insanların soyadı olmadığı için genellikle Bey, Efendi, Ağa v.b. ünvanlar kullanılmaktaydı. Yazar Lütfi ERGENE'nin araştırması ile aile bağları referansıyla soy isimleri tespit edilmiştir.

 

Yukarıda yer alan soldaki fotoğrafta, Maden Belediyesi'nin uzun yıllar boyunca kullandığı ve 2014'te boşalttığı, sağdaki fotoğrafta ise 2014'te taşındığı yeni bina görülmektedir.

Atama ile Görev Yapan Maden Belediye Başkanları 

1- Hacı Osman (Ergene) Ağa 
2- Hacı Güllü (Gül) Ağa 
3- Hacı Abdülmennan (Mennan) Ağa 
4- Jurnalzâde Zülfi Efendi 
5- Hacı Şükrü (Gül) Ağa 
6- Bekir (Akman) Efendi 
7- Kadri (Taşkın) Efendi 
8- Çüngüşlü Yasin (Güldoğan) Efendi 
9- Mahmut Kahyazâde Yusuf (Ertem) Efendi
10- Abdurrahman (Doğan) Efendi
11- Dr. Nafiz (Ergene) Bey
12- Mollazâde Muharrem (Gürses) Efendi
13- Lütfi (Ergene) Efendi
14- Mahmut Kâhyazade Zeki (Ertem) Efendi
15- Mehmet Bakır

Halk Oyuyla Göreve Gelen Belediye Başkanları
1- Nusret Ergene (1950-1954)
2- Sıtkı Kural (1954-1960)
3- Ferit Akman (1963-1968)
4- Fazlı Günal (1968-1977)
5- Hasan Demir (1984-1994)
6- B. Nazan Günal (1994-1999)
7- Ramazan Güler (1999-2004)
8- Orhan Yavuz (2004-2009)
9- Musa Orhan (2009-Halen görevde)

27 Mayıs 1960 Askeri Müdehalesi döneminde Mehmet Erdem, hem Kaymakamlık hemde Belediye Bakanlığı yapmıştır.
* 1977-84 arasında Maden Belediye Başkanlığını Turgut Öcal ve Cevdet Orkun vekaleten yürütmüştür.


Araştırmacı : K.E. ORUÇ
Kaynak
1- Geçmişten Günümüze Bakır Maden, Lütfi Ergene, Maden-1995
2- Osmanlı Salnameleri, 1880-1905
3- Ortadoğu Rehberi - Türkiye, Galata-Istanbul, 1913
4- İlçe Yıllığı 1986
5- Yerel Yönetimler Portalı www.yerelnet.org.tr
6- Maden Belediyesi Web Sayfası www.maden.bel.tr
7- Güneydoğu Anadolu Belediyeler Birliği Web Sayfası
8- Maden EBİ Fotoğraf Arşivi
9- Maden İlçesi, Necip Güngör, Maden-1954

 




Araştırma Kategorileri
Twitter - @bizmadenliyiz
Son Eklenen Fotoğraf
Ziyaretçi İstatistiği

Aktif  Online Ziyaretçi : 21

Toplam Ziyaretçi Sayısı : 3253339

İlk Yayın Tarihi :   06.12.2006