1869-1905 Hicri yılları arasında yayınlanan, Diyarbekir vilayet salnamelerinde (Il Yıllığı) Maden İlçesi ile ilgili yazılan açıklamalar, o tarihlerde Maden İlçesinin gerek idari ve gerekse sosyal yapısı hakkında tamamlayıcı bilgiler vermektedir.

1869-1905 Hicri yılları arasında yayınlanan, Diyarbekir vilayet salnamelerinde (Il Yıllığı) Maden İlçesi ile ilgili yazılan açıklamalar, o tarihlerde Maden İlçesinin gerek idari ve gerekse sosyal yapısı hakkında tamamlayıcı bilgiler vermektedir. Osmanlı döneminde Maden İlçesine verilen ehemmiyeti kıyaslamak açısından bu tarihi belgeleri yayınlıyoruz.

Kaynak:
Geçmişten Günümüze Bakır Maden
Lütfi ERGENE – Maden 1995

1291 (1874) Salnamesi

Kaymakam Yakup Paşa
Naib Mehmed Asım Efendi
Müftü Osman Efendi
Mal Müdürü Abdülhamit Efendi
Belediye Dairesi 
Reis – Osman Ağa
Aza – Lamyani Efendi
Katip – Sadettin Efendi
Sandık Emini – Serkis Efendi

Maden’e Bağlı Nahiyeler
Ergani, Çermik, Çüngüş, Eğil

1292 (1875) Salnamesi
KaymakamRumi Efendi
Naib Yahya Efendi
Müftü Osman Efendi
Mal MüdürüMustafa Vasfi Efendi
Belediye Dairesi
Reis – Hacı Güllü Ağa
Azalar 
Hacı Mehmet Efendi
Lamyani Efendi
Kadir Efendi
Katip – Sadettin Efendi
Sandık Emini – Lamyani Efendi
Maden’e Bağlı Nahiyeler
Ergani, Çermik, Çüngüş, Eğil
1301 (1884) Salnamesi
Mutasarrıf Ahmet Hamdi Paşa
Naib Ibrahim Asım Efendi
Müftü Müderris Tevfik Efendi
Maden Idaresi 
Müdür Mustafa Tevfik Efendi, Muhasebeci Ahmed Ramiz Efendi, Mühendis Mibyosin Efendi, Sandık EminiHüseyin Efendi, Kalhane Katibi Mustafa Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Hacı Güllü Ağa, Azalar Osman Ağa, Garabet Ağa, Hacı Hasan Ağa, Katip Osman Sıtkı Efendi, Sandık EminiDamyani Efendi, Belediye Tabibi Yusuf Efendi.
Aşar Müdürü Şerif Efendi
Vergi Memuru Ethem Efendi
Nüfus Memuru Ibrahim Nazmi Efendi
Telefon ve Posta Memuru Agop Sırrı Efendi
Rüştiye Mektebi 
Muallimi-Evvel Mustafa Efendi, Muallimi-Sani Ibrahim Efendi.
Jandarma Taburu Binbaşı Mustafa Ağa
Maden’in Kazaları
Siverek, Çermik ve Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil

1302 (1885) Salnamesi
Mutasarrıf Ahmet Hamdi Paşa
Naib Ali Rıza Efendi
Müftü Müderris Tevfik Efendi
Maden Idaresi 
Müdür Mustafa Tevfik Efendi, Muhasebeci Ahmed Ramiz Efendi, Mühendis Olambiyos Efendi, Başkatip Ali Efendi, Kalhane Memuru Osman Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Hacı Güllü Ağa, Azalar Osman Ağa, Bor Ağa, Hacı Hasan Ağa, Kostantin Ağa Katip ve Sandık Emini Sait Efendi, Belediye Tabibi Yusuf Efendi.

1308 (1891) Salnamesi
Mutasarrıf Tahir Bey
Naib Ali Rıza Efendi
Müftü Hüseyin Hilmi Efendi
Icra Memuru Ali Efendi
Nüfus Memuru Ibrahim Efendi
Maden Idaresi 
Müdür Vehit Efendi, Muhasebeci Mehmet Faik Efendi, Mühendis Aram Efendi,Sandık Emini Hasan Efendi, Kalhane Memuru Reşit Ağa.

Belediye Dairesi 
ReisAbdülmennan Ağa, Azalar Hacı Osman Ağa, Gozma Ağa, Dimid Ağa, Osman Efendi, Todor Ağa, Murad Ağa, Katip ve Sandık Emini Sait Efendi,Belediye Tabibi Pemput Efendi.
Reji Müdürü Ibrahim Efendi,
Ziraat Bankası Şubesi
Reis Hacı Osman Ağa, Şube Memuru Hafız Efendi, Azaları Zülfi Efendi, Artin Efendi, Abdülmennan Ağa, Mehmet Efendi, Gorgor Ağa.
Polis Dairesi
Polis Komseri Mustafa Efendi, Polisler Muhittin Efendi, Hüseyin Efendi, Garabet Efendi.
Maden’in Kazaları
Çermik ve Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil

1316 (1898) Salnamesi
Mutasarrıf Mahmud Bey
Naib Süleyman Sİrrİ Efendi
Maden İdaresi 
Müdür Hacı Mehmet Hilmi Efendi, Muhasebeci Salih Efendi, Mühendis Hasan Bey, Sandİk Emini Osman Efendi,Kalhane Memuru Reşit Ağa, BaŞkatip Ahmet Hilmi Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Abdülmennan Aða, Azalar Hacı Osman Aða, Murad Aða, Mehmed Aða, Garib Aða, Katip Dimitraki Efendi,Belediye Tabibi Artin Efendi.

1317 (1899) Salnamesi
Mutasarrıf Hayri Bey
Naib Ali Rİza Efendi
İcra Memuru Ali Efendi
Vergi Memuru Sait Efendi
Maden İdaresi 
Müdür Kazİm Efendi, Muhasebeci Salih Efendi, Mühendis Hasan Efendi,Sandİk Emini Ahmet Efendi, Kalhane Memuru ReŞit Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Abdülmennan Aða, Azalar Mahmut Ağa, Kaya Ağa, Hacı Osman Ağa, Garib Ağa, Dr. Artin Efendi, Katip Dimitraki Efendi.
Rüştiye Mektebi 
Muallimi-Evvel Hilmi Efendi, Muallimi-Sani Hoca Yusuf Efendi.
Telgraf ve Posta İdaresi Müdür Nail Efendi
Hapishane Memuru Ali Ağa
Polis Dairesi
2. Komser Mustafa Efendi, 3. Komser Haçik Efendi, 3. Komser Şükrü Efendi, Polisler Ahmed Hamdi Efendi, Hena Efendi, Kirkor Efendi.
Maden’in Kazalarİ
Çermik ve Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil

1319 (1901) Salnamesi
Mutasarrıf İsmail Fevzi Paşa
Naib Ali Rİza Efendi
Nüfus Memuru Bekir Efendi
Vergi Memuru Sait Efendi
Maden İdaresi 
Müdür Şükrü Efendi, Muhasebeci Salih Efendi, Mühendis Bakif Efendi, Sandık Emini İsmail Efendi, Kalhane Memuru Reşit Efendi, Başkatip Ahmet Efendi.
Ziraat Bankasİ Şubesi
Resi Ahmet Efendi, Azaları Mehmet Ağa, Zülfi Ağa, Kaya Ağa, Muhasebe Katibi Halil Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Zülfi Efendi, Azalar Mahmut Ağa, Kaya Ağa, Vanlİ Mehmet Ağa, Hacı Şükrü Efendi, Gorgor Ağa, Dimit Ağa, İnok Efendi, Katip Cuma EfendiBelediye Tabibi Evhanis Efendi.
Rüştiye Mektebi 
Muallimi-Evvel Hilmi Efendi, Muallimi-Sani Hoca Yusuf Efendi, Hat Muallimi İdris Efendi.
Telgraf ve Posta İdaresi Müdür Naim Efendi
Hapishane Memuru Ömer Efendi
Reji Memuru Agop Efendi
Polis Dairesi
2. Komser Mustafa Efendi, 3. Komser Salih Efendi, 3. Komser Haçer Efendi, Polisler Sait Efendi, Hena Efendi, Garabet Efendi, Sabri Efendi.
Maden’in Kazaları
Çermik ve Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil, Piran, Bermaz, Killeş, Encevüz, Abdalan ve Zahuran

1321 (1903) Salnamesi
Mutasarrıf Hüsamettin Efendi
Naib Hüseyin Fikri Efendi
Nüfus Memuru Bekir Efendi
Vergi Memuru Sait Efendi
Maden İdaresi 
Müdür Şükrü Efendi, Muhasebeci Salih Efendi, Mühendis Bakif Efendi, Sandık Emini İsmail Efendi, Kalhane Memuru Reşit Efendi, Başkatip Ahmet Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Zülfi Efendi, Azalar Mehmet Ağa, Kaya Ağa, Vanlİ Mehmet Ağa, Hacı Şükrü Efendi, Gorgor Ağa, Dimit Ağa, İnok Efendi, Katip Cuma EfendiBelediye Tabibi Ohanos Efendi.
Rüştiye Mektebi 
Muallimi-Evvel Muharrem Efendi, Muallimi-Sani Hoca Yusuf Efendi.
Telgraf ve Posta İdaresi Müdür Naim Efendi
Hapishane Memuru Ömer Efendi
Reji Memuru Agop Efendi
Polis Dairesi
2. Komser Mustafa Efendi, 3. Komser Remzi Efendi, 3. Komser Haçer Efendi, Polisler Hüsnü Efendi, Mehmet Akil Efendi, Abdulfettah Efendi.
Maden’in Kazaları
Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil, Piran, Bermaz, Kılleş, Encevüz, Abdalan ve Zahuran

1323 (1905) Salnamesi
Mutasarrıf Hacı Hayri Bey
Naib Yusuf Efendi
Nüfus Memuru Bekir Efendi
Vergi Memuru Zülfi Efendi
Maden İdaresi 
Müdür Abdullah Efendi, Mühendis Bakif Efendi, Sandık Emini Mardiros Efendi, Kalhane Memuru ReŞit Ağa,BaŞkatip Halil Efendi.
Ziraat Bankasİ Şubesi
Reis Ahmet Hamdi Efendi, Azaları Zülfi Ağa, Kaya Ağa, Yorgi Efendi Muhasebe Katibi Halil Efendi.
Belediye Dairesi 
Reis Zülfi Efendi, Azalar Mehmet Ağa, Kaya Ağa, Hacı Şükrü Efendi, Gorgor Ağa, Dimit Ağa, İnok Efendi, Katip Cuma Efendi Belediye Tabibi Hongiyanos Efendi.
Rüştiye Mektebi 
Muallimi-Evvel Hafİz Bekir Sİtkİ Efendi, Muallimi-Sani Hoca Yusuf Efendi, Hat Muallimi İdris Efendi, HademeHüseyin Ağa
Telgraf ve Posta İdaresi Müdür Naim Efendi
Hapishane Memuru Sait Efendi
Reji Memuru Agop Efendi
Polis Dairesi
2. Komser Mustafa Efendi, 3. Komser Mehri Efendi, 3. Komser Haçer Efendi, Polisler Hüsnü Efendi, Zülfikar Efendi, Garabet Efendi, Kirkor Efendi.
Maden’in Kazaları
Çüngüş, Çermik ve Palu
Nahiyeleri
Ergani, Eğil, Piran, Bermaz, Encevüz, Abdalan ve Zahuran.


1892-1899 Salnameleri 

Kaynak: Müslüm Üzülmez

1310 H/1308 R/( 1892 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Beşinci defa), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 660-661.

Ergani Madeni Sancağı (1310h/1892h Tarihli Salname)

Memuriyet

Esami

Rütbe

Tarihi

Mutasarrıf

Hacı Arifî Paşa

Mirmiran

27 Zilhicce 309 – 13 Recep 305
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi

Mustafa Şükrü Efendi

Muhasebeci

Mehmed Tahir Bey

Tahrirat Müdürü

Ahmed Nureddin Efendi

Saniye

Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi

Salih Sami Efendi

Müddeiumumî Muavini

Mehmed Cemal Efendi

Defteri Hakani Memuru

Bekir Sıdkı Efendi

Telgraf ve Posta Merkez Müdürü

Ahmed Daim Efendi

 

Merkez Livaya Merbut

Nevahi

Kurra

-Maden Kasabası

27

1 Ergani

137

1 Eğil

65

Yekün 2

229

 

1312 H/1310 R/( 1894 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Yedinci defa), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 714-715.

Ergani Madeni Sancağı (1312 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf ‘Abdurrahman Paşa Mirmiran 27 Recep 309-23 Şaban 311
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Mustafa Şükrü Efendi
Muhasebeci Mehmed Tahir Bey
Tahrirat Müdürü Yusuf Vehbi Efendi Saniye 19 Recep 308
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Salih Sami Efendi
Müddeiumumî Muavini Osman Nurî Efendi
Defteri Hakani Memuru Bekir Sıdkı Efendi
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Ahmed Daim Efendi
Ziraat Bankası Şube Memuru Münir Bey

 

 

 

Merkez Livaya Merbut

Nevahi

Kurra

-Maden Kasabası

27

1 Ergani

137

1 Eğil

65

Yekün 2

229

1313 H/1311 R/( 1895 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Sekizinci defa), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 756-757.

Ergani Madeni Sancağı (1313 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf ‘Abdurrahman Paşa Rumeli 28 Recep 312 – 22 Şaban 311
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Abdulhalim Efendi İzmir paye-i mücerredi
Muhasebeci Mehmed Tahir Bey Saniye 19 Recep 308
Tahrirat Müdürü Yusuf Vehbi Efendi Mütemayiz
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Salih Sami Efendi
Müddeiumumî Muavini Osman Nurî Efendi
Defteri Hakani Memuru Bekir Sıdkı Efendi
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Ahmed Daim Efendi
Ziraat Bankası Şube Memuru Münir Bey

Merkez Livaya Merbut

Nevahi

Kurra

-Maden Kasabası

27

1 Ergani

137

1 Eğil

65

Yekün 2

229

1314 H/1312 R /( 1896 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Dokuzuncu defa), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 756-757.

Ergani Madeni Sancağı (1314 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf Nusret Paşa Mirmiran 28 Zilkade 310 – 25 Zilkade 311
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Süleyman Efendi
Muhasebeci Mehmed Tahir Bey Saniye 19 Recep 308
Tahrirat Müdürü Yusuf Vehbi Efendi Mütemayiz
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Hasan Fehmi Efendi
Müddeiumumî Muavini Osman Nurî Efendi
Defteri Hakani Memuru Bekir Sıdkı Efendi
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Nailî Efendi
Ziraat Bankası Şube Memuru

Merkez Livaya Merbut

Nevahi

Kurra

-Maden Kasabası

27

1 Ergani

137

1 Eğil

65

Yekün 2

229

1315 H/1313 R/( 1897 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Elliüçüncü sene), Dersaadet, Matbaa-i Amire,467.

Ergani Madeni Sancağı (1315 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf Nusret Paşa Mirmiran 28 Zilkade 310
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Süleyman Efendi
Muhasebeci Mehmed Tahir Bey Salise 19 Ramazan 308
Tahrirat Müdürü Yusuf Vehbi Efendi Mütemayiz
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Hasan Fehmi Efendi
Müddeiumumî Muavini Osman Nurî Efendi
Defteri Hakani Memuru Bekir Sıdkı Efendi
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Nailî Efendi
Ziraat Bankası Şube Müdürü Mehmed Raşid Efendi

 

Merkez Livaya Merbut

Nevahi Kurra
1 Gezin 15
1 Berdihk(?) 16
1 Kaş 23
1 Zengil(?) 39
1 ‘Acuz 37
1 Demirli 14
1 Şerbetin 16
1 Piran 34
1 ‘Abdalan 33
1 Ergani
1 Egil
-Nefs-i Ergani 31
Yekun 11 258

1316 H/1314 R/( 1898 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Ellidördüncü sene), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 559-560.

Ergani Madeni Sancağı (1316 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf Mahmud Bey Evveli Sanisi(?) 10 Zilhicce311
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Süleyman Efendi
Muhasebeci Fahreddin Bey Mütemayiz 11 C .evvel 315
Tahrirat Müdürü Ali Rıza Efendi Salise
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Hasan Fehmi Efendi
Müddeiumumî Muavini Osman Nurî Efendi
Defteri Hakani Memuru
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Nailî Efendi

Merkez Livaya Merbut

Nevahi Kurra
1 Gezin 15
1 Berdihk(?) 16
1 Kaş 23
1 Zengil(?) 39
1 ‘Acuz 37
1 Demirli 14
1 Şerbetin 16
1 Piran 34
1 ‘Abdalan 33
1 Ergani
1 Egil
-Nefs-i Ergani 31
Yekun 11 258

1317 H/1315 R/( 1899 M ) Salname-i Devlet-i Aliye-i Osmaniye

(Ellibeşinci defa), Dersaadet, Matbaa-i Amire, 559–560.

Ergani Madeni Sancağı (1317 Tarihli Salname)

Memuriyet Esami Rütbe Tarihi
Mutasarrıf Hayri Bey Saniye
Niyabet ve Bidayet Mahkemesi Hukuk Reisi Ali Rıza Efendi İzmir paye-i mücerredi
Muhasebeci Fahreddin Efendi Mütemayiz 1 C .evvel 315
Tahrirat Müdürü Ali Rıza Efendi Salise
Bidayet Mahkemesi Ceza Reisi Hasan Fehmi Efendi
Müddeiumumî Muavini Ali Ulvi Efendi
Defteri Hakani Memuru
Telgraf ve Posta Merkez Müdürü Nailî Efendi

Merkez Livaya Merbut

Nevahi Kurra
1 Gezin 15
1 Berdihk(?) 16
1 Kaş 23
1 Zengil(?) 39
1 ‘Acuz 37
1 Demirli 14
1 Şerbetin 16
1 Piran 34
1 ‘Abdalan 33
1 Ergani
1 Egil
-Nefs-i Ergani 31
Yekun 11 258